Il Curtisâr il blog dala int di Manià

mercoledì, dicembre 27, 2006

La mignestra riscjaldada...

Da cualchi dì a chista banda, pi di cualchidun al plaìs parcechi via pa'l dì al ven clamât da un call-center milanês (forsi in cumun a Manià a no son bogns da doprà il telefono...) cal ghi fai domandis in merit al cumun di Manià e a nomps ca son mitûs in lista pali prosimi elezions (e dopo a fevelin tant di privacy...).
Lassant pierdi li considerazions di banda (dreta o cjompa...) i nomps minçonâs a son simpri chei e comi ca disin i vecjus: la mignestra riscjaldada pi voltis a no sa di nuja!
Simpri chei nomps ca si remenin tala cita e simpri chei nompos chi... i vin fat di dut par salvà il San Lurinç e propit no sin rivâs! ...a volares da reodi duta la viabilitât parcechi chista propit no va! ...i vin fat di dut par tigni viert l'ospedâl!
Solitis cansonetis e solitis muinis, bunis domi par fâ movi l'aria. Ma cuant si fasarai in denant un cun voja da fa ben, cun cualchi biela idea nuviça e soradut cal si rindi cont da vivi a Manià?

Maman

sabato, dicembre 23, 2006

Bon Nodâl a ducj...

Timp di fiesta e di augurons par i amîs dal curtisâr e par ducj i maniaghêis. La tradizion paesana di Nodâl a voûl chi dopu essi stâs a mesa di miesanot si bevi un brulè in famea, par scjaldâsi dopu vei cjapât una biela imbramida in glesia. Il dì di Nodâl si fâ una biela mangjâda, simpri in famea, e podopo via al siru di augurîs ai parincj e ai amîgus.
Auguranvi di cjatà sot l'arbul dut ce chi voleit, speran di cjatà alc di miei encja pal nestri paesùt.

Mandi e danoûf augurons a ducj

Etichette:

giovedì, dicembre 21, 2006

Timp di regâi

L'àn al sta par finì, li fiestis a son visinis, i sin ducj pi bogns e alôra fevelan di regai. I prins a son bielzà rivâs chista istât, ma a cuant ca somea no son plasûs a nissun (cualchidun al'à duvût apresà i regai e ingloti amâr, par no pieri la cjadrea). Molât il floc e desfada la cjarta i vin cjatât do bieli ritondis (ca no coventin a nuja... e i fas a lu dimostrin), una viabilitât desfada (via Piave stretâda, e ridota a sens unicu...), un progjèt di ricualificazion dal San Lurinç chi definîlu ridicul a l'è cuasi faighi un compliment (comuncue trancuî paesans parcechi dala plaça no si iôdarà nuja...), canteîrs dapardut e un biel progjeton di spêsa da mieç milion par comprà il ciscjel e i fajârs ca son torotor. Stufs e dal dùt cença fidànce vers li istituzions, da braus furlans, i tiran par drèt sperant chi il prosin an al si parti alc di miei (...speran ca no sei vêra la storia di chel c'al vîf sperant e al moûr caga...). Ducj a an la riceta par fa miei e cualchidun a l'à bielzà mitût i siô penseîrs par scrìt... nuja di miei par impià il foghêr a Nodâl;-)

Mandi a ducj

mercoledì, dicembre 20, 2006

L'Oselâda

In timps dulà chi ogni pretest al'è bon par rompi i cantins ala înt encja par monâdis o pircurint la strada dala retorica (ogni riferiment al polveron niçât su sul cjaçadôur cal si e fat mâl tal Fara al'è puramentri casuâl...), provan a fevelà di stagjon di oselâda.
Fata cu li legnolis, li starzis, l'imblet, li viscjadis, i riclams e la filaina, a êra un moment di impegn e di confront cui ucei di pasagju (lujers, çavatui, montans, fesons, crosnobers, mierlis cjacs e altris...) e spes un moût par fâ passà il bruntuleç di stomi (la fam!). Adès comi adès, l'oselada a e proibida, però distes i ucei ca pàsin a son simpri di mancul (in ghigna di chei ca no si fazin mancjà l'ocasion par impià foûcs...). Il progrès, si vulin clamâlu ucussì, al à copât pì ucei dai oseladôurs (e cença vei fam...) e ce ca si speta di ca in denant, si no stin atenz, nol'è propit lustri, ansi (nano polvaris, disboscjament selvagju e tubus di scapament di camion e nodoma chei...) ades oselà no coventa pì, coventa sta scaltris par no fâ la fin dai petarei.

Mandi a ducj
P.S. a proposit di ambient e pacasadis, si cualchidun a l'à notizis sul San Lurinç, cal si fazi in denant (i presidenz di Legambiente dal comitât cuintri la cava ani cambiât mesteîr...).

Etichette:

giovedì, dicembre 14, 2006

Il patrimoni naturalistic di Manià

Domenia stada biel cjaminant in mont al'alteça dal ciscjel e di Valpiçula, a si podêva rindisi cont di cetanta bieleça chi vin sora la cadopa. Un bosc biel fis di fajârs, rôvris, tistignârs e nodome chei, cuntun biel tapêt di foîs zâlis ca smuarçin il pas tai senteîrs ca côin sora Manià. Subit passât San Jacu, tala strada ca puarta in Val Piçula, passant par li di Remiliu (...grasie ali plojadis ca an netât l'aria e ca son duradis fin sabida...) vardant vers la bassa a si podevin jodi li lagunis di Lignan e Maran illuminada dal soreli nasint.
Zint in su vers il prin tornant dala strada ca parta in malga, a si podeva jodi la Mont Lungja cuntun biel cjapiel blanc (il prin consistent di chistu an...) cal fazêva il pâr cun chei spontâs a est vers Glemone, Tarcint e via discurint. Una biela bocjada di aria neta tal bielmieç di una masnada di cualitâs di plantis sanisimis e di cartulinis cença curnîs (a vôli pierdût).
Un patrimoni di ducj e chi ducj i duvin jutà a tegni uscussì (cença ca intervegnin i creatîfs dal'ambient, e dal patrimoni storic di Manià, chi dulà ca tocjn a fazin damps...).

Mandi e buni cjaminadis a ducj
P.S. chei ca an gust da intirvigni su plantis e nemai dal bosc a son invidâs a fâlu!

Etichette:

mercoledì, dicembre 06, 2006

Preà il signôr di no malâsi sinò...

Cualchi setemana indavoûr al'è capitât un dai tancjus espisodius chi da un po di agns a chista banda a caraterizein l'andaç dal nestri (e i marchi il nestri...) ospedâl. Capitea di zi dentri e di spiegaighi a chel ca l'è tal post di guardina ce ca l'è sucidût. Chistu al scolta, al fâ la so diagnosi e podopo al sparis par no fâsi pi iodi (domi dopo a si a capît ca l'êra un ambulançêir tal post dal miedi di turnu e ca nol veva nencja scrit il nomp dal malât, cal si è vidût passa denant, a rason, da chei rivâs dopu...). Passât il gnervôus e rivât finalmentri a vei un peçot di diagnosi, il pazient a l'è stât lassât in oservazion par oris, tant che tal flebo (finît da un toc...) a vigneva foûr sanc. Biel fevelant cul compagn di stansia, il nestri pazient al ven a savêi chi chel'altri al'era dali vot di matina cal spetava una ambulança ca lu partas a cjasa (e a êrin li 4:30 di dopudimisdì...). Li infermieris, a fevelavin dal dott. House (un serial in television...) e i miedis a fevelavin di balon cul pazient distirât in banda.
Intun post precedent i vevin fevelât di ospedâl malât... mi sa ca l'è bielzà muribont (cun buna pâs di chei chi cun tanta boria a si sglonfin disint da essi rivâs a tegni viert l'ospedâl... biela roba!)

Maman e... l'important a l'è la salût

Etichette:

martedì, dicembre 05, 2006

Bati bidons par San Nicolò

Stanòt i canais di Manià e di dut il Friûl a durmissin cuntun voli viert e li gurelis tiradis, parcè c'al passa San Nicolò. Prima da zi a durmì pensaivi da meti li dalminis foûr dala puarta, sinò nol sa dulà meti i regâi; pensaivi encja dal mùs cal puarta il sac e meteit un po di fen e un miluç in tun geit dongja li dalminis. Si stu an i vi seit compuartâs pulît, doman matina i cjatait li sorprêsis e i regâi, si invezit i seit stâs cjatîvùs vi speta un bon cargu di cjarvon (...mi sa chi in cumun an rivarà una biela camionâda;-).
Stasera ducj a Frata dali 20:00 a bati bidons, podinis e cuiertins di pignata, par udà San Nicolò a cjatà la strada di cjasa vostra e podopo fiesta granda.
Par chei ca stan in Pofâvri, atenz a no lassà nuja foûr dala puarta stanòt, sinò doman matina i cjatait dùt dentri tala fontana dala plaça (e mancumâl chi incjamò no glaça...).

Maman

Etichette:

sabato, dicembre 02, 2006

Prima brosâda dal'an!

Voi ai 2 di dicembri a e rivada la prima brosada dal'an. Cualchi di indavoûr, o alc di pì, la mont lungja a veva za mitût il cjapiel blanc, ma steva domi fazint li provis di unvier. Cuant che dopu essi stâs atôr pal paeîs si torna a cjasa e i vistîs a puçin di cjalim a voûl propit disi chi l'unvier a l'è rivât e chi li stùis a tachin a scjaldà a plen.
Par savei ce di mot cal farà il timp fasinsi udà dai mous di dîsi dai vecjus:
- Si la mont lungja a met il cjapiel, mola la falc e cjapa il riscjèl.
- Cuant chi a Manià di mieç a si sintin bati li cjampanis di Manià la ploja ae visina.
- Cuant chi i acàis a si scondin tant, l'unvier al ven fredon.
- Si il nûl al buta vers Manialîvri a ven bun timp, sal buta vers Fana al parta ploja.
- Cuant chi il Jouf al poca il nûl in foûr a ven bun timp.

Mandi a ducj

Etichette: